Co to jest fotoceramika?

Fotoceramika to fotografia trwale wypalona na płytce z porcelany lub ceramiki. Obraz nie jest naklejony ani wydrukowany na wierzchu, tylko stapia się ze szkliwem w wysokiej temperaturze. Dzięki temu zdjęcie znosi deszcz, mróz i słońce przez dziesięciolecia, dlatego od ponad stu lat umieszcza się je na pomnikach. W pracowni w Kruszynie pod Bolesławcem wykonujemy fotoceramikę od 1959 roku.

Fotoceramika, fotoporcelana, porcelanka – jak się nazywa zdjęcie na pomniku

Na jedną rzecz mówi się na wiele sposobów. Najczęściej spotkasz nazwy:

• fotoceramika – nazwa techniki i najszersze określenie,
• fotoporcelana – podkreśla, że podłożem jest porcelana,
• porcelanka, owal na pomnik – określenia potoczne, od najpopularniejszego kształtu,
• zdjęcie nagrobkowe, zdjęcie na pomnik – nazwy od przeznaczenia, obejmujące też zdjęcia w szkle,
• fotokryształ, zdjęcie w krysztale – portret zatopiony w szkle, a nie wypalony na porcelanie.

Jak powstaje zdjęcie na porcelanie (wypał w 900°C)

1. Przygotowanie fotografii. Grafik wycina postać, porządkuje tło, usuwa rysy i plamy, dopasowuje kadr do kształtu płytki. Retusz jest zawsze w cenie.
2. Druk barwnikami ceramicznymi. Obraz powstaje z pigmentów zawierających tlenki metali, odpornych na wysoką temperaturę.
3. Przeniesienie na płytkę. Wydruk trafia na szkliwioną płytkę porcelanową w wybranym kształcie.
4. Wypał. W piecu, w temperaturze około 900°C, szkliwo mięknie, a pigmenty wnikają w jego strukturę.
5. Studzenie. Po ostygnięciu obraz jest zamknięty pod twardą, szklistą powierzchnią i staje się częścią płytki.

Właśnie wypał odróżnia prawdziwą fotoceramikę od zwykłego wydruku. Zdjęcie wydrukowane tuszem na płytce, zalaminowane albo przyklejone pod szybką leży na powierzchni, więc słońce, wilgoć i mróz stopniowo je niszczą: kolory płowieją, a pod osłonę dostaje się woda. W fotoceramice nie ma osobnej warstwy, która mogłaby się złuszczyć ani odkleić, bo obraz i szkliwo stają się jednym materiałem. Dlatego zdjęcie na porcelanie można myć wodą jak każdą glazurowaną powierzchnię i nie trzeba go niczym zabezpieczać.

Tak wykonujemy nasze zdjęcia na porcelanie: w kolorze, sepii lub czerni i bieli, w wielu kształtach i rozmiarach. Odmianą tej techniki jest zdjęcie 3D na porcelanie, w którym portret jest uwypuklony jak płaskorzeźba.

Fotokryształ – zdjęcie w szkle

Nowszą alternatywą dla porcelany jest zdjęcie w krysztale. Portret nie jest tu wypalany na płytce, tylko zatopiony w szkle kryształowym o grubości 5 lub 12 mm. Szkło daje obrazowi głębię i połysk, a kryształ można wykonać w niemal dowolnym kształcie i rozmiarze, nawet do 160 × 300 cm.

Trzecia technika to grawer laserowy. W zdjęciu 3D w krysztale obraz tworzą białe mikropunkty wypalone laserem wewnątrz bryły szkła. Taki portret jest monochromatyczny i najpiękniej wygląda z podświetleniem.

W skrócie: porcelana to klasyka, która pasuje do każdego pomnika, kryształ to nowoczesna forma z głębią obrazu, a laser to przestrzenny portret w szklanej bryle. Porównanie zebraliśmy w poradniku porcelana czy kryształ na pomnik.

Krótka historia fotoceramiki

Pomysł, by utrwalić fotografię przez wypalenie, narodził się niedługo po wynalezieniu samej fotografii. W połowie XIX wieku we Francji opracowano pierwsze metody przenoszenia obrazu na emalię i ceramikę, a pod koniec stulecia zdjęcia na porcelanowych owalach były już częstym widokiem na cmentarzach w wielu krajach Europy.

Przez dziesięciolecia była to praca w dużej mierze ręczna: negatyw, światłoczułe emulsje i wiele prób przed udanym wypałem. Dziś obraz przygotowuje się cyfrowo, co pozwala odtworzyć nawet bardzo zniszczone odbitki, ale zasada pozostała ta sama: pigment, szkliwo i ogień. Nasza pracownia przeszła tę drogę od 1959 roku.

Ile wytrzymuje fotoceramika na cmentarzu

Porcelana prawie nie chłonie wody, więc mróz jej nie rozsadza, a wypalone barwniki nie blakną od słońca. Szkło kryształowe ma zerową nasiąkliwość i jest chemicznie obojętne. Zarówno zdjęcia na porcelanie, jak i w krysztale są odporne na warunki atmosferyczne. Nasze zdjęcia przeszły testy w Instytucie Szkła i Ceramiki w Warszawie i w komorach przyspieszonego starzenia.

Dlatego udzielamy na nie wieczystej gwarancji. Co obejmuje i od czego zależy trwałość, opisujemy w poradniku trwałość i wieczysta gwarancja.

Najczęstsze pytania

Jak się nazywa zdjęcie na pomniku?

Fachowo to fotoceramika albo zdjęcie nagrobkowe. Potocznie mówi się też fotoporcelana, porcelanka lub owal na pomnik. Zdjęcie zatopione w szkle nazywa się fotokryształem albo zdjęciem w krysztale.

Czy fotoceramika to to samo co fotoporcelana?

Tak, to dwie nazwy tej samej techniki: fotografii wypalonej na porcelanowej płytce. „Fotoceramika” to określenie szersze, bo porcelana jest rodzajem ceramiki.

Czy fotoceramika blaknie na słońcu?

Nie. Barwniki wypalone w szkliwie są zamknięte pod szklistą warstwą i nie reagują na promieniowanie UV. Na nasze zdjęcia na porcelanie i w krysztale udzielamy wieczystej gwarancji.

Czy fotoceramikę można wykonać ze starego, zniszczonego zdjęcia?

Tak. Wystarczy skan, zdjęcie odbitki zrobione telefonem, a nawet fotografia starej płytki z pomnika. Graficy usuną rysy i przebarwienia i odtworzą brakujące fragmenty. Retusz jest zawsze w cenie.